Utrecht Candidate
City of Literature

City where you learn to read

‘City of Literature’: wat houdt dat in?

Sinds 2004 zijn er twintig steden door Unesco tot City of Literature benoemd. Het zijn steden die niet alleen een lange en indrukwekkende geschiedenis in de letteren kennen, maar ook op dit moment bruisen van de literatuurfestivals, schrijvers, boekhandels en uitgevers. De steden vormen een netwerk dat in jaarlijkse bijeenkomsten nieuwe manieren bedenkt om lezers te bereiken, de literatuurbeleving in verschillende delen van de wereld inzichtelijk maakt, ervaring en expertise deelt en samenwerkingen en uitwisselingen tot stand brengt. Naast een aantal hoofdsteden als Praag, Dublin en Edinburgh, zijn het vooral steden als Lviv, Granada, Krakau, Heidelberg en Norwich die door Unesco zijn gelauwerd. Het zijn niet de voor de hand liggende metropolen, maar juist de steden die zich helemaal kunnen toeleggen op de letteren, het juiste formaat hebben om efficiënt te kunnen samenwerken met de internationale partners en flexibel en ondernemend genoeg zijn om projecten in korte tijd van de grond te krijgen. Daar herkennen we ons in; daar past Utrecht uitstekend bij.

Waarom wil Utrecht City of Literature worden?

Omdat Utrecht dé literaire stad van Nederland is. Omdat Utrecht graag opgenomen wil worden in de City of Literature-familie, want bij die steden voelt Utrecht zich thuis. Omdat deze titel een eervolle bekroning is voor de lange literaire en culturele traditie die Utrecht heeft. En omdat deze springlevende literaire stad graag een ontmoetingsplaats van zoveel mogelijk lezers en schrijvers van over de hele wereld wil zijn.

Stad van schrijvers

De lijst van Utrechtse schrijvers die een oeuvre van minimaal twee boeken bij een ‘erkende’ uitgeverij op hun naam hebben staan, telt inmiddels 110 namen. Een veelvoud daarvan staat op de lijst met alle debutanten, aanstormende talenten zonder publicatie en de in eigen beheer publicerende schrijvers. Utrecht is een stad van schrijvers en dichters, zoveel is zeker. 

Zie hier voor een overzicht.

Stad van uitgevers

Utrecht kan bogen op een rijke uitgeeftraditie. A.W. Bruna, de uitgever van onder anderen Stieg Larsson, Jonas Jonasson en John Grisham, was bijna 125 jaar in Utrecht gevestigd. De Bezige Bij werd in 1943 in Utrecht gestart. Momenteel heeft Veen Bosch & Keuning Uitgeefgroep zijn hoofdkantoor in Utrecht. Tot dit concern behoren uitgeverijen als Ambo|Anthos, Atlas Contact, Luitingh Sijthoff en Van Dale. Het zijn indicaties dat het klimaat in deze stad altijd vruchtbaar is geweest voor literaire ondernemers.

Zie hier voor een overzicht.

Een podium voor de literatuur

Het samenkomen om te luisteren naar schrijvers is in Utrecht altijd gemeengoed geweest. Vanaf de roemruchte Dada-happening in 1923 onder leiding van Kurt Schwitters, tot het International Literature Festival Utrecht (ILFU) dat sinds 2011 auteurs als Michel Houellebecq, Nick Cave, Paul Auster en György Konrád naar Utrecht haalt. Utrecht telt tientallen literaire podiumorganisaties en jaarlijks vinden honderden programma’s rond en met boeken schrijvers plaats.

Zie hier voor een overzicht.

De stad als podium

Het literaire karakter van Utrecht manifesteert zich ook gewoon op straat. Gedenkstenen markeren de plekken waar ooit vooraanstaande literaire talenten leefden en werkten, van de middeleeuwse Suster Bertken via de vader van het rationalisme René Descartes tot de minimalist van het interbellum C.C.S. Crone. Ook kent Utrecht talloze gevelteksten: proza- en poëziefragmenten van overleden schrijvers als H. Marsman tot levende auteurs als Ingmar Heytze.

Zie hier voor een overzicht.

Foto: Hans Bouman

Een hart voor literatuureducatie & literair vertalen

Utrecht beschikt over een uitgebreid netwerk van opleidingen die uitvoerig aandacht schenken aan literatuureducatie en de onderliggende voorwaarde daartoe: leren lezen en schrijven. Van de eerste kennismaking in het basisonderwijs tot de Universiteit Utrecht met de grootste Faculteit Geesteswetenschappen.

Daarnaast is Utrecht binnen Nederland een frontrunner op het gebied van literair vertalen en huisvest onder andere het Expertisecentrum Literair Vertalen (ELV) en de Stichting Filter, die onder meer Filter. Tijdschrift over vertalen publiceert en de jaarlijkse Filter Vertaalprijs (€ 10.000) uitreikt.

Zie hier voor een overzicht.

Lezen in Utrecht

Utrecht is een boekenstad en telt binnen zijn stadsgrenzen 56 boekwinkels en antiquariaten en in totaal 24 bibliotheken. Ook de grootste online boekhandel van Nederland, Bol.com, is in Utrecht gevestigd. In de onmiddellijke nabijheid van de stad bevinden zich het hoofdkantoor van de Koninklijke Boekverkopersbond en het grootste boekendepot van Nederland, het CB.

Zie hier voor een overzicht.

De Utrechtse literaire media

Van toonaangevende nationale tijdschriften als Awater en Hollands Maandblad tot media met een breed publiek als de Boekenkrant en het internationaal opererende digitale platform Blendle: Utrecht biedt een vruchtbare bodem voor tientallen literaire media.

Zie hier voor een overzicht.

Bidbook

De informatie op deze site is ook na te lezen in het boek ‘Utrecht – Stad waar je leert lezen’. Bestel je exemplaar voor slechts €6 (excl. €3 verzendkosten) via Het Literatuurhuis.

Of bestel de Engelstalige editie van het bidbook Utrecht Candidate City of Literature – City where you learn to read. Klik hier